اگر قبل از اینکه چیزی بخوریم، کمی فکر کنیم چه می شود؟
ما اغلب با این کلمات غیرممکن بودن لاغر شدن را به خاطر امیال مان توجیه می کنیم، همین امیال ما را به سمت خوراکی های خوشمزه که بیشترشان چاق کننده هستند، هل می دهند. چگونه می توان این تمایلات را مدیریت کرد بدون اینکه زندگی مان سرشار از محرومیت باشد؟
میل مفرط به جایزه
در نانوایی بوی خوشی می آید، احتمالاً بو، مربوط به پخت تارت سیب است که از نانوایی خارج می شود. تارت سیب را برای شام می خریم، همه از آن لذت می برند. نمی توانیم جلوی خودمان را برای خوردن تکه ای تارت سیب بگیریم، این یک جایزۀ کوچک است که به خودمان می دهیم.
برای خرید به سوپر مارکت می روید، چرخ دستی را به دنبال خود می کشید که پر است از مواد شوینده، کیسه های زباله، غذای حیوانات، بطری های شیر و... حالا به ردیف بیسکویت ها می رسید. در خانه، همه عاشق این بیسکویت های چرب و شیرین هستند چون حسابی ترد و لذیذ هستند و با خوردن شان مزۀ خوبی در دهان احساس می کنید. سه بسته از این بیسکویت خریداری می کنید و مدتی که در صف صندوق منتظر هستید، با تمایل بسیار نصف یک بسته را می خورید.
در محل کار، چندین بسته از شکلات هایی دارید که بین انگشتان آب نمی شوند. خیلی این نوع شکلات را دوست دارید زیرا می توانید به آرامی آن را بجوید (ضمناً نیازی نیست که بعد از خوردن دست تان را بشویید تا صفحه کلید کامپیوترتان کثیف نشود)؛ وقتی که خسته هستید یا کلافه شده اید، یا یک مراجعه کنندۀ سمج داشته اید یا نرم افزارتان خوب کار نمی کند، یک تکه از این شکلات به خودتان جایزه می دهید.
نورون های جایزه
فرصت های متفاوت جایزه دادن به خود را در طی روز از دست نمی دهید. و هر بار یک محرک بسیار جذاب، ذهن تان را تحریک می کند، به سمت آن می روید.
در واقع، یک ناحیۀ کوچک نرونی وجود دارد، یک ناحیۀ عصبی که سیستم جایزه نام دارد، در آن محل انتقال دهنده های عصبی (نورونی) فعال هستند، این انتقال دهنده های عصبی مولکول هایی هستند که احساس لذت را به ما می دهند. این همان سیستم است که در رابطه با داروها، دخانیات و الکل عمل می کند.
جایزه و عادت
یک بازی پینگ پنگ را در نظر بگیرید، در این بازی توپ ها انتقال دهنده های عصبی هستند و در مغز ما بازی می کنند، یکی از آنها از یک ناحیه به ناحیۀ دیگر فرستاده می شود، سپس یکی دیگر، چیزی شبیه به حافظه.
نتیجۀ این بازی بسیار جذاب است و باعث می شود که مدام دنبال لذت بردن از خوراکی های چرب یا شیرین یا فقثط شیرین (آب نبات، سودا) یا صرفاً چرب باشید.
بنابراین هر وقت به مغازۀ نانوایی می روید حتی اگر بوی خوش تارت سیب هم به مشام نرسد، ممکن است تمایل داشته باشید تکه ای از آن بخرید تا شب از خوردنش لذت ببرید!
اما خطرناک تر زمانی است که خاطرۀ بیسکویت های کوچک یا شکلات های لذیذ، مدام تمایل شما به سمت آنها را تشدید کنند.
بنابراین، زمانی که بیسکویت ها در کابینت آشپزخانه اند یا شکلات ها در دسترس هستند، سریع به سمت شان می رویم و یک تکه از آنها را در دهان می گذاریم.
نتیجه: به آنها عادت می کنیم، نیاز پیدا می کنیم و وابسته می شویم. اگر بیشتر بخوریم، چاق می شویم زیرا حاوی کالری بالایی هستند که به آن میزان کالری نیاز نداریم. و اگر بخواهیم لاغر شویم، تقریباً برای مان غیر ممکن است که از خیر این خوراکی های لذیذ بگذریم!
ژن، استرس و محیط
این ناحیۀ جایزه در همۀ افراد به یک شکل عمل نمی کند. برخی از افراد نسبت به آن حساس تر هستند، ضمناً آسیب پذیرتر هم هستند.
استرس هم نقش مهمی بازی می کند: استرس به شدت باعث ایجاد این تمایلات می شود زیرا بعد از بروز یک ناراحتی و رنجش، هر چه که باشد، نیاز به مصرف را تشدید می کند.
در این شرایط محیط هم بسیار اهمیت دارد. اگر ما بیسکویت ها یا تکه های شکلات را نبینیم، احتمال اینکه هوس کنیم یک تکه از آن را بخوریم، کمتر می شود.
خودمان را از آنها محروم کنیم؟
آیا باید خودمان را از خوردن این خوراکی های لذیذ محروم کنیم؟ آیا باید بسته های بیسکویت را دور از دسترس قرار دهیم یا در محل کار اگر خواستیم تکه ای شکلات بخوریم، مدام به خود بگوییم این من را چاق می کند؟
این روش ممکن است جواب بدهد اما نه همیشه! زیرا عامل زمان هم نقش مهمی بازی می کند. لذت فوری از خوردن، تأثیر زیادی بر ارادۀ ما در ترسیم چاق شدن در آینده دارد. خصوصاً اگر به خود قول بدهیم که به زودی این کالری اضافه را با دوچرخه سواری، پیاده روی و... خواهیم سوزاند!
ضمناً برای مقاومت در برابر این تمایلات باید اراده ای آهنین داشته باشید. مطمئناً، باید ذهن تان را به کار بیاندازید و فکر کنید، اما برای این کار هم باید بهترین مسیر را انتخاب کنید. زیرا برخی افراد خود را از همۀ لذات محروم می کنند و با خودشان مبارزه می کنند، این کار منجر به کشمکشی بین انتقال دهنده های عصبی و سیستم جایزه خواهد شد!
خنثی کردن سیستم
باید کاری کنیم که این سیستم معیوب جایزه از کار بیافتد. این اقدام روشی خوب برای به کار انداختن ذهن است، برای این کار چندین ترفند وجود دارد. اولین راه حل این است زمانی که می خواهید به خرید بروید، لیستی از بهترین مواد خوراکی سالم تهیه کنید. با این کار بخش دیگری از مغز را به فعالیت می اندازیم، این بخش که در کُرتکس جلو مغزی قرار دارد، تمایلات ما را کنترل می کند و مانع این می شود که هنگام خرید هوس به سراغ مان بیاید. اگر بیسکویت یا شکلات در لیست خریدتان وجود ندارند، نخریدشان.
این ترفند زمانی که از فروشگاه های آنلاین خرید می کنید هم به کار می آید. این روش زمانی که خسته و پر استرس به خرید می روید، هم به مؤثر خواهد بود.
یک ترفند بدیهی دیگر این است که این خوراکی های چرب و شیرین را در خانه نگه ندارید. اصلاً راحت تر این است که آنها را نخرید. وقتی وجود نداشته باشند، خورده نمی شوند!
بنابراین بهترین کار این است که هنگام خرید ذهن تان را به کار بیاندازید و خودتان را کنترل کنید، سعی کنید بهترین انتخاب ها را داشته باشید، مثلاً میوه ها.
تمرین دادن ذهن و به کار انداختن عقل سلیم هنگام خرید کردن، اصلاً سخت نیست! قطعاً این بهترین روش برای جلوگیری از خوردن خوراکی های چرب و شیرین است که تغذیه را نامتعادل و شما را چاق می کنند یا مانع لاغر شدن تان می شوند.
